woensdag 15 juli 2020

Een diefmier, piepklein en sluw

Mieren zie je voor het ogenblik overal. Voorlopig houden ze zich gedeisd en blijven ze hier buiten, maar ze krioelden ook al eens over mijn werkblad in de keuken. Niet dat ze zo vies zijn, toch ben ik er niet wild van. 

Mieren zijn insecten en er bestaan heel wat verschillende soorten. Eén van de kleinste mieren is de diefmier. Ze meten tussen de 1,4 en 6 mm. Hun naam hebben ze niet gestolen want ze jatten voedsel van andere mieren, bijvoorbeeld van de rode bosmier. Doordat hun gangen veel nauwer zijn dan van de grotere miervarianten kunnen ze makkelijk wegvluchten. De andere mieren slagen er niet in om hen te achtervolgen.

diefmier

maandag 13 april 2020

Microcefalie of een te kleine schedel

Ben je zwanger dan lees je vandaag beter even niet mee denk ik. Want in tijden van corona maak je je wellicht al zorgen genoeg.

Een aantal jaren geleden sprak men nog niet over corona, maar woekerde het zikavirus in Zuid-Amerika. Ik hoorde er nog niet eerder over (of ik was het alweer vergeten), maar heel wat mensen kregen (vooral in Brazilië) een griepje. Niks ergs, maar achteraf bleek er bij zwangere vrouwen toch blijvende schade aangericht te zijn. Zo werden er in 2015 heel wat baby's geboren met een te kleine schedelomtrek (zie foto). Met een moeilijk woord noemen we dat microcefalie. De hersenen zijn minder goed ontwikkeld en bij sommige kinderen merken de specialisten zelfs lege ruimtes op, met blijvende hersenschade tot gevolg...

Baby met microcefalie (l) vergeleken met een normaal hoofd

dinsdag 7 april 2020

Patient Zero

Voor mij klinkt het als een naam van een film of een serie, maar het is net iets minder rooskleurig of ontspannend. Patient Zero is de patiënt die als eerste besmet werd met een welbepaald virus. Wie dat nu juist geweest is in de hele coronacrisis heb ik nog nergens gelezen, maar van bepaalde ebolaopstoten is het wel al achterhaald. Wat ik op zich wel wreed vind want wees jij maar eens 'Patient Zero'...

Bij de ebolacrisis in 2014 in West-Afrika (waarover ik je vorige week meer vertelde) is alles begonnen bij een tweejarige jongen uit Guinee. Hij moet een vleermuis opgegeten of aangeraakt hebben en besmette zo heel wat mensen van zijn gezin, familie en dorp. De jongen overleed op 28 december 2013 en heel veel mensen volgden hem jammer genoeg...

Blijkbaar is Patient Zero wel degelijk ook een film (uit 2018), maar daarover weet ik voorlopig niets te vertellen ;). Ik hou het vandaag dus bij het medische verhaal. Maar misschien vind ik wel tijd om deze prent nog eens te bekijken. Alhoewel... misschien is dit in tijden van corona geen zo'n goed idee :).

Afbeeldingsresultaat voor wat is een patient zero


vrijdag 3 april 2020

Een zoönotische ziekte

Het is heel vaak zo dat het ene weetje weer een ander weetje met zich meebrengt. Op die manier wordt het een kluwen in je hoofd, maar dankzij deze blog, kan ik het beetje bij beetje ontrafelen. Ik schrijf het van me af en ik krijg rust (en kennis) in de plaats, heerlijk toch?

Vorige zondag had ik het over ebola (uit Virus Hunters) en toen schreef ik ook dat deze ziekte van een dier naar de mens werd overgedragen. Zo ging het ook met HIV. Dit virus werd overgedragen van een niet menselijke primaat. Soms komt het doordat mensen besmet vlees gaan eten, maar in veel gevallen gebeurt het ook anders. Zo is het in Azië bijvoorbeeld een delicatesse om dadelpalmolie te drinken. Verzamelaars klimmen in bomen, kappen de schors wat weg en monteren een pot rond de stam. Een paar dagen later halen ze hun kommetje op. Wat ze niet weten is dat er 's nachts vaak vleermuizen in hun dadelpalmolie hebben geplast... Met alle gevolgen van dien.

Afbeeldingsresultaat voor dadelpalm olie drinken

Dit noemen we met een moeilijk woord zoönose of een zoönotische ziekte. Klinkt wel logisch, maar ik had er nog nooit eerder van gehoord. Het is afgeleid uit het Grieks waar zoön dier betekent en nosos ziekte. Nu vergeet ik het wellicht nooit meer :).

Tot morgen!

maandag 30 maart 2020

Een update wat de Balearen betreft

Een goeie vier jaar terug schreef ik voor de eerste keer iets over de Balearen. Ik kon er toen al heel wat over vertellen, maar blijkbaar klopten mijn weetjes toen niet helemaal. Daarom wil ik vandaag toch het een en ander rechtzetten.

Als je mijn artikel van toen opnieuw leest, zul je merken dat bepaalde bronnen elkaar toen al tegenspraken. Ik had het over zes eilanden, maar intussen las ik hier en daar over maar liefst acht eilanden. Ik verdeel ze in twee groepen: Ibiza, Formentera, Mallorca, Menorca en Aire, Cabrera, Dragonera en Espalmador.

Mallorca en Menorca vormen samen de Gymnesiae of de oostelijke Balearen. Mallorca is meteen ook het grootste eiland van de eilandengroep. Ibiza en Formentera zijn de Pijnboomeilanden, Pitiussen of westelijke Balearen.

De andere vier kan ik onthouden door het alfabettrucje. Alleen bij de B heb je geen eiland, wel bij de A, C, D en E.

Balearen - Wikipedia

Nog enkele andere weetjes...

  • De feestdag van deze eilandengroep valt op 1 maart en dat is niet dezelfde dag of het Spaanse vasteland. Daar vieren ze op 12 oktober. Waarom? Omdat ze dan de ontdekking van Columbus in 1492 herdenken. 
  • In Spanje is er niet echt sprake van provincies, maar eerder van autonome regio's. Er zijn er 17 in totaal. Vijftien op het vasteland en twee eilandengroepen: de Bealeren en de Canarische eilanden (waarover later nog meer).
  • De hoofdplaats van de Balearen wordt ook kortweg Palma genoemd (in plaats van Palma de Mallorca).


Tot morgen!

zondag 29 maart 2020

Nu we het toch over een virus hebben...

Dan word je van de ene op de andere dag thuis gezet. Oké, hier en daar nog een half dagje naar school om enkelingen op te vangen, maar niet meer die gezellige drukte om je heen. Die kinderstemmen, die warme knuffels, de amusante verhalen van collega's... Ik kan je vertellen dat het raar doet. Zo raar dat ik me even heel erg slecht voelde. Mede door het feit dat het gemis aan die knuffels, drukte, stemmen en verhalen thuis niet gecompenseerd wordt. Ik voel mee met iedereen die deze quarantaine alleen moet doormaken en ik kan het je verzekeren, het is hier inderdaad niet elke dag een pretje. Maar hoe meer verhalen ik lees en hoor, hoe meer hoop ze me geven. Na twee weken zou het beter moeten gaan en ach, we zijn nog geen twee weken verder en ik voel me toch al een stuk beter dan in het begin van de week. Dus we komen er op de een of andere manier ook wel weer...

Voor de mensen die thuis wel een opvangnet hebben, is het misschien moeilijk te begrijpen dat we niet gewoon genieten van dat alleen zijn. Van dingen doen waar we zin in hebben, zonder gezeur van een man (of vrouw) of gemekker van een roedel kinderen ;). Maar zie het als een geschenk en niet als een last. Want zoals ik al zei, er zonder is het ook geen pretje. Tot hier mijn preek voor vandaag :).

We gaan over tot de essentie van de dag en of we dat nu willen of niet, alle nieuws draait voor 90% om het coronavirus. Ik heb enorm veel bewondering voor alle mensen die zich dag in dag uit voor anderen inzetten terwijl wij gewoon van thuis uit kunnen werken en wachten tot dit over gaat.

Om mezelf wat beter te informeren bekeek ik in het begin van de quarantaine Virus Hunters op VRT.NU.  Ik wil een virus beter begrijpen, snappen hoe het in het wilde weg om zich heen slaat en wat er toe kan lijden dat een ziekte de hele wereld op z'n kop zet.

Of het een heel slimme zet was om me hierin onder te dompelen weet ik niet. Snap ik nu niet té veel en wordt daardoor geen angst gevoed? In tijden van corona denk ik soms dat je beter wat té angstig bent dan onvoldoende, maar het is natuurlijk ook niet de bedoeling dat je verlamd wordt.

Wil je zelf kijken naar Virus Hunters? Klik dan op de volgende link.

Afbeeldingsresultaat voor virus hunters
Bron: https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/virus-hunters/2020/virus-hunters/

Het is met Gietjes Weetjes uiteraard niet de bedoeling om mensen angstig te maken, ik wil hen wel weer wat feiten bijbrengen en de ene zijn nu eenmaal wat actueler dan de andere. En na die hele lap tekst, zou ik er beter gewoon mee van start gaan (met die feiten) :).

Virus hunters gaat eigenlijk niet over het coronavirus, maar veeleer over het (vroeger) bekendere virus ebola. Dit was vooral een Afrikaans probleem als ik het zo mag stellen. Wat ik zeker NIET racistisch bedoel! In de laatste 40 jaar brak het virus maar liefst 22 keer uit. Hieronder zet ik nog een heel aantal andere weetjes op een rij.

  • Ebola werd ontdekt in 1976.
  • Het werd overgedragen van een dier op een mens.
  • Ebola werd bij een non in Zaïre ontdekt, ze woonde in Yambuku.
  • De bloedstalen van de non kwamen bij een Belgische arts en professor terecht, namelijk Peter Piot.
Afbeeldingsresultaat voor peter piot
  • Piot ging naar Yambuku. Hij zag er mensen met starende blikken, bloedkorsten op de lippen, soms bloed uit de neus en volledig uitgeput.
  • Doordat vele dorpen op zichzelf stonden in die tijd doofde het virus vanzelf uit. Het woekerde in een gemeenschap, daar stierven 80 à 90% van de mensen, maar het werd niet verder verspreid.
  • Ebola is een naam van een rivier.
  • Ze hadden het virus ook Yambuku kunnen noemen, maar dat wilde men niet.
  • In 2014 brak het virus in West-Afrika uit. Daar zijn de dorpen minder geïsoleerd, ze worden door goeie wegen verbonden. Het gebied is ook dichter bevolkt.
Afbeeldingsresultaat voor west-Afrika
  • De uitbraak in 2014 was in Sierra Leone, Guinea en Liberia.
  • Het ebolavirus heeft (onder de microscoop) de vorm van een worm.
  • Ebola wordt verspreid door direct menselijk contact, contact met lichaamsvocht (braaksel, speeksel, diarree,...). Zelfs na de dood is het lichaam nog een tijd besmettelijk.
  • Door mensen in quarantaine te plaatsen kon het virus gestopt worden.
  • Een virus heeft een lichaam van een gastheer nodig, bacteriën kunnen op zichzelf overleven en zich voortplanten.
Tot slot wil ik het vandaag ook nog even over een welbepaalde vrouw hebben, namelijk Amey Adadevoh. Misschien kunnen jullie het al raden, maar ik heb het nogal voor vrouwen. Nee, ik val er niet op, maar wat me wel opvalt is dat ik er met de regelmaat van de klok naar teruggrijp. Figuurlijk dan! Zo ga ik vaak een boek van een vrouw boven dat van een man verkiezen en als ik troost zoek in muziek of gewoon even helemaal uit de bol wil gaan, dan is dat ook meestal op de tonen van een vrouwenstem... Toeval of niet, ik weet het niet, ik ben misschien gewoon een tikkeltje feministisch.

Maar oké, ik was bij Amey Adadevoh. Als ik Virus Hunters (en een aantal andere websites) mag geloven heeft deze Nigeriaanse arts een hele natie van een uitbraak kunnen behoeden. Toen Patrick Sawyer in de kliniek werd binnengebracht, stond zij erop dat de met ebola besmette man nergens anders naartoe mocht. Ze beschermde haar volk, maar ze moest haar heldendaad wel met de dood bekopen... Vandaar dat ik het een must vond om toch ook een korte alinea aan haar te wijden.

Afbeeldingsresultaat voor Ameyo Adadevoh


zaterdag 28 maart 2020

Een contaminatie gebruik je beter niet!

Vorige dinsdag had ik het nog over een pleonasme en ik vertelde je er toen ook meteen bij dat niet elk pleonasme daarom taalkundig verkeerd is. Wil je dit artikel graag nog eens opnieuw lezen, neem dan zeker eens een kijkje achter de volgende link.

Ik zei je toen ook dat ik nog terug zou komen op dat tweede taalverschijnsel die in de afbeelding aan bod kwam...

Afbeeldingsresultaat voor contaminatie

namelijk een contaminatie.

Bij een contaminatie worden woorden verkeerdelijk bij elkaar gebracht, soms tot een foutief nieuw woord, soms tot een volledige foute zinsconstructie. 

Foutieve woorden zoals bijvoorbeeld optelefoneren. Je wil eigenlijk telefoneren of opbellen zeggen, maar je maakt van beide werkwoorden een nieuw werkwoord. Ook afspieken is zo eentje (van spieken en afkijken).

Soms gaat het niet over werkwoorden, maar over zelfstandige naamwoorden. Zo zijn er mensen die mond-op-mond-reclame gebruiken, maar het is mond-tot-mond-reclame (maar dan wel mond-op-mond-beademing).

Sommige contaminaties zijn zodanig verankerd dat je niet altijd meer door hebt dat het eigenlijk taalkundig gezien niet klopt. Zo hoor ik vaak mensen 'het kost duur' gebruiken. Ofwel zeg je 'het kost veel' of je kiest voor 'dit product is duur'. Zelf voel ik aan dat deze bovenstaande incorrect is, maar ik zou ook wel eens 'zwaar wegen' durven gebruiken en ook dit is een contaminatie. Iets is zwaar of weeg veel, maar dus niet 'weegt zwaar'.

Waar ik zelf ook nog moet op letten is het gebruik van trilogie (en niet triologie) en vertellen aan iemand (en niet vertellen tegen iemand). Soms sluipen er - vooral door het gebruik van mijn sappig thuistaaltje - ook bij mij hier en daar wat fouten in mijn verhalen en schrijfsels. Ik vind dat niet altijd even erg (zeker niet als het over gesproken taal gaat), maar als het op papier komt te staan, wil ik wel dat ik weet hoe het echt moet. Vandaar dit verhelderend blogpostje! Hopelijk hadden jullie er ook weer iets aan!

Tot morgen