Een contaminatie gebruik je beter niet!

Vorige dinsdag had ik het nog over een pleonasme en ik vertelde je er toen ook meteen bij dat niet elk pleonasme daarom taalkundig verkeerd is. Wil je dit artikel graag nog eens opnieuw lezen, neem dan zeker eens een kijkje achter de volgende link.

Ik zei je toen ook dat ik nog terug zou komen op dat tweede taalverschijnsel die in de afbeelding aan bod kwam...

Bron: https://twitter.com/hashtag/contaminatie?lang=cs

namelijk een contaminatie.

Bij een contaminatie worden woorden verkeerdelijk bij elkaar gebracht, soms tot een foutief nieuw woord, soms tot een volledige foute zinsconstructie. 

Foutieve woorden zoals bijvoorbeeld optelefoneren. Je wil eigenlijk telefoneren of opbellen zeggen, maar je maakt van beide werkwoorden een nieuw werkwoord. Ook afspieken is zo eentje (van spieken en afkijken).

Soms gaat het niet over werkwoorden, maar over zelfstandige naamwoorden. Zo zijn er mensen die mond-op-mond-reclame gebruiken, maar het is mond-tot-mond-reclame (maar dan wel mond-op-mond-beademing).

Sommige contaminaties zijn zodanig verankerd dat je niet altijd meer door hebt dat het eigenlijk taalkundig gezien niet klopt. Zo hoor ik vaak mensen 'het kost duur' gebruiken. Ofwel zeg je 'het kost veel' of je kiest voor 'dit product is duur'. Zelf voel ik aan dat deze bovenstaande incorrect is, maar ik zou ook wel eens 'zwaar wegen' durven gebruiken en ook dit is een contaminatie. Iets is zwaar of weeg veel, maar dus niet 'weegt zwaar'.

Waar ik zelf ook nog moet op letten is het gebruik van trilogie (en niet triologie) en vertellen aan iemand (en niet vertellen tegen iemand). Soms sluipen er - vooral door het gebruik van mijn sappig thuistaaltje - ook bij mij hier en daar wat fouten in mijn verhalen en schrijfsels. Ik vind dat niet altijd even erg (zeker niet als het over gesproken taal gaat), maar als het op papier komt te staan, wil ik wel dat ik weet hoe het echt moet. Vandaar dit verhelderend blogpostje! Hopelijk hadden jullie er ook weer iets aan!

Tot morgen

Een pleonasme, is dat nu goed of fout?

Soms gebeurt het wel eens dat je iets typt of zegt dat taalkundig eigenlijk niet helemaal juist is. Doorheen mijn schoolcarrière leerde ik zo een paar van die regels, maar andere zijn me ook volledig ontgaan (of heb ik gewoon nooit gezien). Daarom zet ik ook deze dingen hier graag eens op een rijtje.

Neem nu bijvoorbeeld een pleonasme. Bij dit taalverschijnsel wordt een eigenschap die onlosmakelijk aan een woord verbonden is, nog eens uitgedrukt. Denk maar aan 'nat water', een 'houten boomstam',... Per definitie is dit niet altijd fout. Zo zou ik 'persoonlijke mening' wel gebruiken, een 'ronde cirkel' dan weer niet.

Bron: https://maken.wikiwijs.nl/140811/Formuleren#!page-5092130

Wil je weten wat een contaminatie is? Hou Gietjes Weetjes dan zeker in de gaten!

Het woord opponeerbaar

Ik ben al een hele tijd gek op mijn taal, het Nederlands. Of neem maar het Vlaams. Vroeger hield ik eigenlijk meer van wiskunde, maar hoe ouder ik werd hoe meer ik schreef. Over vanalles en nog wat. En sinds ik alleen ben, is dat niet veranderd. Je kunt zoveel kwijt in geschreven tekst. Het hoeft daarom zelfs nog niet gelezen te worden. Ik hield er van om in mijn opleiding als journaliste artikels voor de krant te schrijven, maar ik pen even graag een kindergedicht voor mijn leerlingen neer. En liefdesperikelen, tjah, daar heb ik ook al heel wat bladen mee vol geklad.

Hoe meer je schrijf, hoe meer woordenschat je trouwens gebruikt. Al vind ik lezen hiervoor ook wel een hele goeie inspiratiebron. Zo kwam ik een tijd geleden het woord opponeerbaar tegen. Ik had er echt nog nooit over gehoord.

De mogelijkheid bezittend in tegenovergestelde positie gebracht te worden.

Dit is een betekenis die ik op het net vond. Daarnaast vond ik ook nog het volgende: een opponeerbare duim. Dat wil zeggen dat je met de punt van je duim alle andere vingers van dezelfde hand kan aanraken.

Bron: http://www.terramaja.nl/index.php?page=_&logentryId=105

Een diaspora

Er zijn zo van die woorden die ik wel ken, maar die ik eigenlijk niet ken. Waarmee ik wil zeggen dat ik de naam op zich wel al gehoord heb. Uitleggen is echter een brug te ver. En dan is het nodig om dat hier wel even te doen. Vandaag wil ik het over het woord diaspora hebben.

Dit betekent een grootschalige verspreiding van een volk over verschillende delen van de wereld. 

Een lange tijd werd er alleen maar over de joodse diaspora gesproken omdat hun rijk viel en de joden zich overal ter wereld verspreidden. Er zijn in de moderne tijd echter nog een aantal gebeurtenissen geweest waar je de term diaspora kan opplakken.

Bron: https://github.com/angristan/docker-diaspora

Wil je hier nog meer over lezen, klik dan op de onderstaande link.

Andere diaspora's

Vinologie versus oenologie

Er bestaan wel wat moeilijke woorden in onze taal. Daarom vind ik het meer dan nodig om er hier ook af en toe eens uit te leggen ;). Vandaag wil ik het over wijn hebben en om te beginnen met oenologie. Oinos is het Griekse woord voor wijn en oenologie is dus een wijnbouwtechnische wetenschap. Een oenoloog houdt zich bezig met biochemische aspecten van het maken van wijn. Dit is een studie die je aan verschillende universiteiten over de hele wereld kunt volgen.

Vinologie is dan weer de kennis over wijnen en een vinoloog weet dus alles over soorten,... Vinum is trouwens het Latijnse woord voor wijn. Ook hiervoor moet je eigenlijk een examen afleggen, maar niet aan een universiteit.

Bron: https://www.hln.be/nina/nina-kookt/blauwe-mond-na-het-drinken-van-rode-wijn-zo-kom-je-er-van-af~a995972b/

Ultralopen, nog verder dan een marathon

Ultralopen is de naam voor een loopwedstrijd die nog verder is dan de 42 km van een marathon. En meer kan er daar eigenlijk niet over gezegd worden :). Tot morgen!

Bron: https://losseveter.nl/2011/10/18/ultraloper-scott-jurek-adviseerde-al-2006-minimalistische-schoenen/

Misofonie of haat voor geluid

Letterlijk betekent misofonie 'haat voor geluid', maar het gaat eigenlijk niet om alle soorten geluiden. Meestal gebruikt men deze term bij geluiden die een mens producteert zoals slikken, smakken, neus ophalen,... maar misofonie kan ook gebruikt worden als de trigger uit een andere richting komt. Bijvoorbeeld tikken met een balpen,...

Misofonie is een hersenaandoening die extreme woede en frustratie kan opwekken bij een persoon. Het gaat veel verder dan ergernis of irritatie.

Bron: http://www.gehoortest.nl/2018/04/13/misofonie-haatgevoelens-geluiden/

Fouilleren vertaald

In tijden van terroristische aanslagen word je hier en daar wel eens gefouilleerd. Niet altijd even aangenaam, maar het moet wel gebeuren. Daarom zet ik het woord fouilleren in een aantal talen op een rij. Zo versta je steeds wat de mensen van je verwachten :).

to frisk (Engels)

fouiller (Frans)

filzen (Duits)

registrar (Spaans)

frugare (Italiaans)

revistar (Portugees)

Bron:

* http://www.avrm.nl/tag/weekoverzicht-defensie-operaties/page/10/

Het Griekse alfabet

Een goeie week terug belde ik 's avonds nog even mijn mama en ze was juist een kruiswoordraadsel aan het invullen. Mijn grootmoeder doet dat op haar 91ste nog altijd en ook ik - de kleindochter - vind dat een leuke bezigheid. Niet dat ik er veel tijd voor heb, maar het gebeurt wel eens dat ik mijn moeder wat help. Nu was zij op die avond bezig en was ze op zoek naar een Griekse letter die begon met de F. In een ver verleden heb ik nog een jaartje Grieks gehad, maar ik kon niet onmiddellijk op een letternaam met een F komen. Daarom vandaag dit weetje :).

Dit filmpje kan je helpen om ze correct uit te spreken:

Misschien dat ik dat ook wel nog eens doe, het Griekse alfabet vanbuiten leren ;).

Bron:

* http://www.grieksleren.be/griekse-taal/griekse-alfabet

Een barista

Onze taal heeft al heel wat woorden uit andere talen overgenomen, zo ook het woord barista. Het is het Italiaanse woord voor barvrouw of barman, maar betekent bij ons in België een vakman of vakvrouw die zich toelegt op het bereiden van espresso. Meestal leren ze ook de latte arttechnieken zodat ze figuren in het melkschuim kunnen maken.

Bron:

* http://www.eccolaluna.be/nl/teambuilding/the-barista-experience/

Lullaby oftewel slaapliedje

2016 is op privé-vlak een rampjaar. Ik hoop echt dat 2017 beterschap brengt en dat ik eindelijk weer wat beter kan slapen. Om wat troost te vinden, ga ik soms op zoek naar wat passende muziek. Dan heb ik het gevoel dat ik (heel even) niet alleen sta met mijn verdriet en dat de tranen mogen komen, dat ik ze niet hoef weg te slikken. En het bloed kruipt waar het niet gaan kan, zelfs op zo'n momenten leer ik weer iets bij. Ik luisterde naar het liedje 'Lullaby' van Nickelback. Lullaby is het Engelse woord voor slaapliedje.

Acroniem

Een acroniem is een afkorting die als woord wordt uitgesproken. Zo heb je bijvoorbeeld yolo (= you only live once), maar ook asap wordt vaak als woord op zich gebruikt. Asap is het acroniem dat voor as soon as possible staat.

Showrooming

De tijden veranderen en dat brengt ook met zich mee dat er nieuwe woorden in onze taal binnensluipen. Zo zie ik soms het woord showrooming voorbij komen. Dit is de term voor het afschuimen van fysieke winkels om info over bepaalde producten in te winnen. Daarna is het de bedoeling om op internet (zo goedkoop mogelijk) je slag te slaan.

Bron:

* http://www.toprankblog.com/2013/10/showrooming-pivot/

Italiaanse muziektermen

In het derde leerjaar ging ik voor het eerst naar de muziekschool. Mijn broer was drie jaar terug ook gestart en mijn ouders stonden erop dat ik minstens ook een jaartje noten zou leren lezen. Uiteindelijk bleef ik er tot mijn zesde middelbaar mee bezig en volgde ik zowel de lagere, middelbare als hogere graad. Ik kwam dan ook heel vaak in contact met Italiaanse muziektermen. Er bestaan er echt heel erg veel, maar ik wil vandaag de meest voorkomende op Gietjes Weetjes plaatsen.

A cappella (jullie wellicht bekend): zonder instrumentale begeleiding

Accellerando: in tempo versnellen

Adagio: langzaam en rustig (met uitdrukking)

Agile: vlug, beweeglijk

Agitato: onrustig

Al fine: ga naar einde

Allegretto: enigszins vlug en levendig, lichter dan allegro

Allegro: snel en levendig

Allegro agitato: levendig, onrustig

Allegro moderato: matig snel

Andante: rustig

Animato: levendig

A tempo: het voorgaande (of oorspronkelijke tempo) hervatten

Coda: slotstuk, einde

Crescendo: geleidelijk sterker worden

Da Capo: vanaf het begin

Decrescendo/Diminuendo: geleidelijk zachter worden

Dolce: lieflijk, zacht

Fortissimo: zeer luid/sterk

Fine: einde

Grave: ernstig

Glissando: glijdend

Intermezzo: tussenstuk

Legato: gebonden

Lento: langzaam, slepend

Moderato: gematigd tempo

Molto: meer

Poco: een beetje, weinig

Pianissimo: heel zacht

Prelude: voorspel

Rapido: snel

Rubato: vrij in tempo

Staccato: korter dan genoteerd

Tutti: allen

Bron:

* http://ciaotutti.nl/italiaanse-taal/waarom-jij-meer-italiaans-spreekt-dan-je-denkt/

Een scapulier op het doopfeest van Lowie

Voorbije maandag was het de doop van mijn neefje Lowie. Hij is het zoontje van de zus van mijn vriend (en haar vriend natuurlijk ;)). Hij kreeg een dubbel prentje van Maria rond zijn nek en leerde dat dit een scapulier is. Oorspronkelijk was dit een schouderkleed bij de monniken (om de pij te beschermen bij handenarbeid), maar dit werd verkleind tot twee kleine afbeeldingen. We noemen dit ook wel een scapulier voor leken. Beide prentjes zijn kleine vierkantjes (of rechthoeken) en worden met twee schouderlinten verbonden. Tijdens een doopsel krijgt het gedoopte kind zo'n scapulier rond de nek.

Bron:
* http://www.sincfala.be/tentoonstellingen/tentoonstellingen-2004/265-doop-scapulier-2004-leven-in-documenten

Een bodega...

Ik kwam het woord tegen in een boek, maar ik wist helemaal niet wat het was. Daarom ging ik op zoek naar bodega en ik deel mijn kennis uiteraard met jullie :).

Bodega is een Spaans woord voor een plaats waar je iets kan opslaan, bijvoorbeeld een wijnhuisje of wijnkelder. In sommige gevallen wordt een wijnbar zelfs een bodega genoemd.

Bron:
* https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Barricas_Bodega_Vi%C3%B1a_Sastre_-_Hermanos_Sastre_Ribera_del_Duero.JPG

Synoniemen, homoniemen en antoniemen!

Sommige dingen kun je met weinig woorden uitleggen en dat doe ik ook vandaag. Met de hulp van Lisa kan ik heel snel uitleggen wat synoniemen, homoniemen en antoniemen zijn. De poster spreekt voor zich.

Bron:
* http://lessenvanlisa.nl/idee-n/taal/taal-2.html

Is het nu uitweiden of uitwijden?

Van kindsbeen af maakte ik van spelling een stokpaardje. Pas op, daar wil ik helemaal niet mee zeggen dat ik steeds foutloos schrijf. Dat is jammer genoeg niet zo. Maar ik heb altijd mijn best gedaan om het zo goed mogelijk te doen, vraag dat maar aan mijn mama. Die moest tot vervelends toe woorden dicteren terwijl ik voor andere vakken nooit hulp heb gevraagd. En ook vriendinnen die samen met mij in de lerarenopleiding zaten, kunnen dat verhaal beamen. Oké, ik was een strever op dat vlak en was toen ook heel erg ontgoocheld toen mijn leraar Nederlands me vertelde dat ik slechts één foutje op mijn examen had gemaakt... Om maar te zeggen, ik balanceer al lang op die freaky rand hoor :).

Soit, om maar te zeggen, ik ben wel geïnteresseerd in onze taal. Anders zou ik ook niet zo vaak
schrijven waarschijnlijk ;). Daarom vandaag eens een bericht over het Nederlands.

Als je iets uitvoerig wil bespreken dan gebruiken we het woord uitweiden.
Vroeger betekende dit woord echter iets helemaal anders. Toen ging het over afgrazen. Of men stelde het ook zo: uit de wei gaan om ergens in de wijde omgeving voedsel te zoeken. Vandaar eigenlijk afdwalen en dus uitweiden.

Heb je het echter over het wijder maken van iets dan schrijven we uitwijden.


Bronnen:
* https://sites.google.com/a/wcsu32.org/grades-4-5-6/spelling

Vloggen, een modern werkwoord!

Vloggen is een werkwoord dat eigenlijk nog niet erg lang bestaat. Het is een samentrekking van video en weblog. Het gaat dan ook om een soort dagboek op het internet dat overwegend uit video's bestaat. Bij bloggen gaat het dan weer veel vaker over berichtjes die uit tekst (en eventueel wat foto's) bestaan.

Wil je nog meer weten over vloggen? Kijk dan zeker eens hier.


Bron:
* https://kmjmkamp.wordpress.com/2015/05/30/vloggen-je-levenbedrijf-delen-op-internet/

Een palindroom om mee uit te pakken!

Eerder legde ik op deze blog uit wat een palindroom is. Het is een woord dat je zowel van voor naar achter als van achter naar voor kunt lezen. Het woord blijft immers altijd hetzelfde. Lepel is volgens mij één van de bekendste palindromen. Er bestaan echter ook veel langere palindromen. Koortsmeetsysteemstrook is er daar één van!