28 oktober, de dag van de onderwaterzetting

28 oktober... 1914. Het zal altijd een belangrijke dag uit de geschiedenis van ons land blijven. Op die dag werd de Ijzervlakte immers onder water gezet om de opmars van de Duitsers te stoppen. Karel Cogge was de bedenker van het geniale plan, Hendrik Geeraert hielp bij het uitvoeren.

Ik schreef dit jaar al eens iets over dit onderwerp en verwijs je dus graag naar dit artikel. Lees alles over Cogge, Geeraert en de inundatie via de volgende link: ... Vandaag wilde ik ze gewoon nog even in de kijker zetten omdat het exact 105 jaar geleden is dat dit geschiedenisfeit zich voordeed.

Bron: http://www.forumeerstewereldoorlog.nl/viewtopic.php?t=32439&sid=06d93d8c2086e827688e55c5947de471

Aantal aardbevingen op een rij

De voorbije maand had ik het al een paar keer over aardbevingen en er zijn al enkele memorabele exemplaren de revue gepasseerd. Daarom maak ik een lijstje van de meest vernietigende aardbevingen.

• 1566: Aardbeving in Shaanxistreek in China met een miljoen doden.
• 1755: Lissabon wordt met de grond gelijk gemaakt door een aardbeving en de overstromingen die erop volgen.

• 1906: San Francisco in de Verenigde Staten wordt met de grond gelijk gemaakt.

• 1964: Aardbeving in Alaska veroorzaakt een tsunami die tot in Californië schade aanricht.
• 1976: Aardbeving in Tangshan (China) eist 255.000 doden.
• 1990: 40.000 mensen komen om in Iran.
• 1995: Kobe in Japan wordt door een aardbeving van de kaart geveegd.

• 1999: Aardbeving in Turkije doodt 20.000 mensen. 200.000 Turken worden dakloos.
• 2001: Bij een aardbeving in Guyarat (India) sterven 30.000 mensen.
• 2003: Iran wordt opnieuw getroffen door een zware aardbeving.
• 2010: Het dodental van de aardbeving in Haïti loopt op tot 230.000 mensen. Anderhalf miljoen Haïtianen worden dakloos.

• 2011: Een zeebeving met een kracht van 9.0 veroorzaakt een tsunami die de kerncentrale van Fukushima zwaar beschadigt. Bijna 25.000 mensen laten het leven.

Uiteraard is dit lijstje niet volledig... jammer genoeg...

Epicentrum versus hypocentrum

Het epicentrum, daar heb ik nog over geleerd toen we het in het vijfde of zesde middelbaar over aardbevingen hadden. Wat het hypocentrum is, dat wist ik tot nu niet. Het verschil is nochtans heel erg makkelijk uit te leggen.

Het punt waar de aardbeving voorkomt, wordt het hypocentrum genoemd. Boven dat punt bevindt zich het epicentrum. Dit is het gebied op het aardoppervlak waar het effect van de aardbeving de meeste vernieling zaait. Het hypocentrum kan tot 700 km onder het epicentrum liggen.

Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Hypocentrum

Schaal van Richter en Mercalli

Over de schaal van Richter heb ik zeker nog gehoord. Deze schaal meet de kracht van een aardbeving en geeft die een nummer van 1 tot 10 (en volgens sommige bronnen tot 12 en meer). Dit getal wordt de magnitude genoemd. De metingen worden gedaan met een seismograaf, die seismische golven waarneemt. De Amerikaan Charles Francis Richter en zijn Duits-Amerikaanse collega Beno Gutenberg stelden de schaal in 1935 op. Wil je nog meer weten over Beno Gutenberg? Lees dan zeker ook eens deze blogpost!

Bron: https://www.eemskrant.nl/aardbeving-met-kracht-van-2-0-op-schaal-van-richter-bij-appingedam/

Naast de schaal van Richter is er ook de schaal van Mercalli en ik moet eerlijk toegeven dat ik deze naam nog nooit eerder hoorde passeren. Bij deze schaal gaat het niet over de kracht van de aardbeving, maar wel over het effect van dit natuurfenomeen. Om dit aan te duiden gebruikt met Romeinse cijfers: van I tot XII. De intensiteitsschaal van Mercallli is in 1902 ontworpen door de Italiaan Giuseppe Mercalli. Wil je de uitleg van de volledige schaal weten? Kijk dan zeker even hier.

Bron: https://www.torinoscienza.it/personaggi/giuseppe-mercalli

De Gaiatheorie van James Lovelock

De Britse wetenschapper James Lovelock stelt dat de aarde en al haar levensvormen zich gedragen als één levend organisme. Hij noemt dat 'organisme' Gaia, naar de Griekse godin van de vruchtbaarheid. Volgens deze theorie is Gaia zelfregulerend. Dat houdt in dat Gaia uit eigen beweging zijn omgeving zal aanpassen om de omstandigheden die het leven mogelijk maken in stand te houden, zelfs wanneer de mens de aarde vervuilt.

Wil je nog meer weten over deze theorie? Lees dan zeker eens het volgende artikel.

Bron: http://www.jameslovelock.org/

Nadat ik nog even wat opzocht rond Gaia de godin, staat ze niet overal opgeschreven als de godin van de vruchtbaarheid, maar wel als oergod voor de aarde... Moest iemand weten hoe het precies zit met die Gaia, laat me dan gerust iets weten !

Even een korte tijdsbalk sinds het bestaan van de aarde

Soms vind ik het moeilijk om al mijn weetjes te plaatsen, niet alleen in mijn hoofd, maar ook in tijd ;). Daarom wil ik vandaag even een aantal dingen op een rij zetten.

• ca. 4600 miljoen jaar geleden: De aarde en andere planeten ontstaan uit delen van een enorme, hete gaswolk en stof die rond de zon zweven en samenklitten.
• ca. 4300 miljoen jaar geleden: De aardkorst vormt zich.
• ca. 4200 miljoen jaar geleden: De aarde koelt af. Uit het binnenste komen gasbellen en waterdamp naar boven. Zo ontstaat de atmosfeer.
• ca. 4000 miljoen jaar geleden: De korst en de mantel scheiden zich. Er begint regen te vallen en de atmosfeer wordt helderder.
• ca. 3800 miljoen jaar geleden: De eerste organismen zijn eencellige bacteriën
• ca. 3000 miljoen jaar geleden: De atmosfeer wordt rijk aan zuurstof doordat oceaanplanten zonlicht absorberen en zuurstof afgeven.
• ca. 1500 miljoen jaar geleden: Eencelligen, zoals amoeben, zijn de eerste complexe levende cellen; later komen eencelligen samen om sponsen te vormen, de eerste meercellige organismen.
• ca. 570 miljoen jaar geleden: In de zeeën en oceanen ontwikkelt zich een grote verscheidenheid aan complexe levensvormen.
• ca. 440-400 miljoen jaar geleden: Planten en dieren op het vasteland.
• ca. 220 miljoen jaar geleden: Er is één gigantische landmassa, die we Pangaea noemen. Later splitst die in kleinere landmassa's, de huidige werelddelen.
• ca. 200-70 miljoen jaar geleden: Het tijdperk van de dinosaurussen.
• ca. 100.000 jaar geleden: De eerste mensen verschijnen

Bron: https://www.weet-magazine.nl/strijd-om-de-oorsprong-van-de-mens/

Gorilla's, ook mensapen

Ik had het al eens over primaten in het algemeen, over chimpansees en daarna over Jane Goodall en haar werk over, voor en rond chimpansees. Wil je deze artikels nog eens opnieuw lezen, klik dan op onderstaande links.

Primaten

De chimpansee

Jane Goodall en haar chimpansees

Vandaag wil ik het over een andere groep mensapen hebben, namelijk de gorilla's. Zij zijn de grootste nog levende primaten. Een mannelijke gorilla intimideert rivalen door zich op de borst te slaan. Hij begint zijn imponeergedrag met een luide schreeuw. Daarna zwaait hij met handenvol bladeren en wortels en gooit die in de lucht. Ten slotte richt hij zich op en slaat zich met de handen op de borst.

Een ondersoort van de gorilla's zijn de berggorilla's. Zij leven in de bergen van Rwanda. Een berggorilla zoekt op de grond naar voedsel en eet wilde selder, bessen en bamboescheuten. De laaglandgorilla leeft dan weer in de regenwouden van tropisch Afrika. Hij is de grootste van alle primaten: een volwassen mannetje kan 150 kg wegen en 1,7 meter lang zijn. Gorilla's zijn maar zelden agressief. ZE leven in familiegroepen van 10 tot 20 dieren die door het dominante mannetje geleid worden.

Zilverruggen zijn volwassen mannetjes. Naarmate ze ouder worden, wordt de vacht op hun rug zilvergrijs. Het dominante mannetje van een familiegroep is altijd een zilverrug.

Bron: http://anw.inl.nl/article/zilverrug

De Amerikaanse zoöloge Dian Fossey wijdde haar leven aan het bestuderen van de berggorilla, een bedreigde soort. Ze leerde de geluiden en gebaren van de gorilla's imiteren en kon met hen in hun eigen 'taal' communiceren.