Hispaniola, Haïti en Dominicaanse Republiek samen

Het ene weetje brengt het andere met zich mee. Dat is gewoon een vaststaand gegeven. Met als gevolg: eens ik begin te schrijven, weet ik soms niet meer waar het eindigt. En tijdens werkdagen is dat soms nogal vervelend. Dan heb ik nog heel wat voor mijn klas te doen, maar dan ben ik lichtjes beduveld om te blijven opzoeken en om tot in de late (of zeg maar de vroege) uurtjes te schrijven. Gelukkig heb ik een mapje bij de hand waar ik de onderwerpen waar ik graag nog iets over wil weten, kan in noteren. Laat het gerust een soort planning noemen, al stelt het misschien niet zo heel veel voor. Het zorgt er gewoon voor dat ik eindelijk ga slapen en toch wat rust vind :).

Vorige week schreef ik hier een artikel over Haïti. Waar het exact lag, vanaf wanneer het onafhankelijk was en welke vlag het land draagt. Ik las toen ook dat het eiland een onderdeel van Hispaniola is, de naam van het hele eiland (Haïti en de Dominicaanse Republiek samen).

Bron: https://ipfs.io/ipfs/QmXoypizjW3WknFiJnKLwHCnL72vedxjQkDDP1mXWo6uco/wiki/Unification_of_Hispaniola.html

Hispaniola is een eiland in de Caribische Zee. Ten noordwesten ligt Cuba met daaronder Jamaica, in het oosten vind je Puerto Rico. De eilanden Hispaniola, Cuba, Jamaica en Puerto Rico vormen samen de Grote Antillen.

Nog andere weetjes over Hispaniola

• Oorspronkelijk woonden indianenstammen op Hispaniola. Eerst waren dat de Ciboney Indianen, later werden die verdreven door een andere groep. Meer hierover op deze link.
• Christoffel Colombus was de ontekker van dit eiland. Hij maakte er vier reizen naartoe.
• Spanjaarden waren in eerste instantie aan de macht, later drongen de Fransen het eiland binnen. Het Spaanse deel noemde met Santo Domingo (nu Dominicaanse Republiek) en het Franse deel werd Saint-Domingue (nu Haïti) genoemd. De toenmalige grens tussen de twee staten loopt vrijwel gelijk met de hedendaagse situatie.
• Het hoogste punt van het eiland is de Pico Duarte (3087 meter hoog). 

Bron: https://www.tripadvisor.co.uk/LocationPhotoDirectLink-g675009-d5568043-i156247898-Pico_Duarte-Jarabacoa_La_Vega_Province_Dominican_Republic.html

• Het laagste punt van het eiland is het Enriquillomeer met een diepte van 36 meter onder zeeniveau.

Bron: https://travel.sygic.com/nl/poi/enriquillomeer-poi:25456

• Hispaniola ligt op de Enriquillo-Plantain Garden-breuk, een van de breuklijnen tussen de Noord-Amerikaanse en Caribische Plaat.

Bron: http://weetjesaardrijkskunde.blogspot.com/p/de-tektonische-platen.html

Ischia, een Italiaans eiland

In de voorbije kerstvakantie leerde ik 'My brilliant friend' kennen. Een prachtige reeks, gebaseerd op het boek van Elena Ferrante. Het waren vriendinnen die de naam lieten vallen en uiteraard ging ik kort daarna op zoek naar de reeks. Sommige dingen kan ik niet bekijken omdat ik geen Play van Telenet heb of omdat ik ook niet voor Netflix betaal, maar gelukkig kon je 'My brilliant friend' op vrt.nu bekijken. Aangezien de schoolweken weer voor de deur stonden, kon ik niet gaan bingewatchen, maar ik verslond de afleveringen toch behoorlijk snel.

Misschien ben je benieuwd naar de serie of het boek. Dan kan ik je doorverwijzen naar mijn andere blog: Gietjes Boekies en Movies. Daar schreef ik een recensie neer!

Maar waar ik het vandaag over wil hebben, is Ischia. Het Italiaanse eiland dat in de serie aan bod komt. Ik moet zeggen dat acht afleveringen van Ferrante zoveel meer te bieden hebben en dat ik eigenlijk stilaan begin te dromen van een cursus Italiaans. Ik werd niet alleen gegrepen door het pure verhaal, maar ook door de beelden, goeie acteurs en de taal. Er werd hier thuis echt van deze serie gesmuld.

In aflevering vijf vertrekt de verlegen Elena naar het eiland Ischia om er haar zomervakantie door te brengen. Het eiland is in de baai van Napels gelegen. Het eiland, dat tot de provincie Napels behoort is het grootste eiland van de Flegreïsche Eilanden (waarover later meer). De Monte Epomeo is het hoogste punt van het eiland. Op de vruchtbare hellingen van deze berg vindt veel wijnbouw plaats. Vanwege de vele bossen worden Ischia ook wel 'het groene eiland' genoemd.

De hoofdplaats Ischia ligt aan de oostzijde van het eiland en heeft twee kerken: Ischia Ponte en Porto. Vanuit Ischia Ponte heeft men in 1438 een dam aangelegd naar het kasteel Castello Aragonese dat op een klein eiland ligt. De haven van Porto werd in het jaar 1845 door de Bourbons geopend. Het is een dode krater waarin een opening naar zee is uitgegraven.

Bron: https://www.desmaakvanitalie.nl/ischia-vakantie-eiland/

Ischia is beroemd vanwege haar thermale bronnen en modderbaden. Het brondwater zou mineralen bevatten die een heilzame werking hebben op reuma, stofwisselingsstoornissen en botziektes.

Richard Dixon Oldham en de vloeibare kern van de aarde

Waar de heer Richard Dixon Oldham vandaan komt, daar ben ik nog niet helemaal aan uit. Verschillende bronnen spreken elkaar tegen. De ene spreekt over Dublin als geboorteplaats, de andere over een Brits dorp waar de wieg van Richard Oldham stond.

Wat wel vaststaat is dat Oldham bij zijn onderzoek naar aardbevingen een aantal belangrijke ontdekkingen deed. Onder andere dat aardschokken twee soorten golven veroorzaken. Zo heb je de P-golven, maar ook de S-golven. De P staat voor primair, de S voor secundair. Doordat de P-golven zich trager door de kern dan door de mantel van de aarde verplaatsen, ging Oldham ervan uit dat de kern vloeibaar was. Anders kon hij het verschil in snelheid niet verklaren. Zijn bevindingen klopten niet helemaal, maar hij lag wel aan de basis van de kennis rond de golven van aardbevingen en de structuur van de aarde.

Bron: https://medium.com/@ccdecou/this-week-in-the-history-of-science-1ac7e1d3d4e

De chimpansee

Vorige zaterdag had ik het voor de eerste keer hier op Gietjes Weetjes over primaten. Zo raakte ik ook even een onderverdeling - namelijk de mensapen - aan bij dit onderwerp. Naast de gibbons, orang-oetans en gorilla's zijn chimpansees ook mensapen. Over deze soort mensaap wil ik het vandaag wat uitgebreider hebben. Ze zijn namelijk onze nauwste verwant!

Bron: https://www.artis.nl/nl/ontdek/collectie/chimpansee/

De chimpansee bewoont de bossen en savannen van Centraal-Afrika. Chimpansees zijn heel intelligente en sociale dieren. Ze leven in groepen tot 60 dieren met een ingewikkelde, constant veranderende hiërarchie. Het grootste deel van hun tijd brengen ze op de grond door, maar elke avond bouwen ze een slaapnest dat zich tot 30 meter boven de grond kan bevinden.

Chimpansees zoeken in elkaars vacht naar luizen. Dat vlooien is een belangrijke, sociale activiteit die de familie- en vriendschapsbanden nauwer aanhaalt. Jonge chimpansees spelen heel veel met elkaar. Ze worstelen, achtervolgen elkaar en slingeren door de bomen. Al spelend leren de jonge chimpansees hoe hun maatschappij in elkaar steekt en hoe ze in het bos kunnen overleven. Chimpansees blijven bij hun moeder tot ze volwassen zijn, dit wil zeggen tot ongeveer 13 jaar. De oudere jongen helpen de jongere broers en zussen te verzorgen.

Deze soort mensaap eet vooral plantaardig voedsel zoals bladeren, bloemen en vruchten, bijvoorbeeld wilde vijgen. Ze jagen ook op andere dieren zoals kleine antilopen en penseelzwijnen. De rode franjeaap doodt zelfs andere primaten. Enkele chimpansees jagen de prooi naar de andere die de vluchtroute hebben afgezet.

Bron: http://www.naturepix.nl/Gambia/grotefoto.php?foto=2153

De chimpansee wordt aangezien als de meest intelligente primaat na de mens. Hij kan eenvoudige gebarentaal leren begrijpen en hij kan werktuigen maken. Met lange twijgen haalt hij termieten uit hun nest, een pak bladeren dient als een spons om water uit een holle boom te halen en hij gebruikt stenen om noten te kraken. Hij heeft zelfs geleerd stokken en stenen als wapens te gebruiken tegen rivalen en vijanden.

Chimpansees hebben een lichaamstaal ontwikkeld die rijk is aan mimiek. Gecombineerd met geluiden kunnen ze zo allerlei emoties uitdrukken. Nieuwsgierigheid, ongerustheid of norsheid worden uitgedrukt door een pruillip te trekken. Boosheid wordt uitgedrukt door de tanden te laten zien. Dat dient als waarschuwing voor rivalen.

Bron: https://safritop.com/themas/chimpansee/

Frans, les 15

Twee weken terug postte ik na een hele lange tijd nog eens een les Frans. Ik wil daar op dinsdag een gewoonte van maken en dit tweewekelijks. Vanaf nu probeer ik dus om de veertien dagen wat Frans tot bij jullie te brengen. Of daar later weer wat lessen Engels bijkomen, daar ben ik nog niet aan uit. Ik zou het fijn vinden om nog veel meer talen te leren, maar alleen woordenschat posten is dan misschien niet meer voldoende. Uitspraak is natuurlijk ook belangrijk!

Voor de woordenschat baseer ik me op de lessen die ik op Lingohut tegenkwam. Vandaag - bij les 15 - heb ik het nog een laatste keer over getallen, dit keer van 1000 tot 10.000.

1000 = mille

2000 =  deux mille

3000 = trois mille

4000 = quatre mille

5000 = cinq mille

6000 = six mille

7000 = sept mille

8000 = huit mille

9000 = neuf mille

10.000 = dix mille

De volgende keer gaat het over de weg vragen, een klassieker dus!

Primaten of de eersten

Primaten worden in het Engels primates genoemd en dat betekent zoveel als eersten. Onder deze groep zoogdieren verstaan we halfapen, apen en mensapen. Wij vallen onder de die laatste groep, de mensapen. Deze hebben geen staart en zijn veel intelligenter dan de andere soorten primaten.

Niet alleen de mens hoort bij de groep mensapen, ook de gibbon, orang-oetan, gorilla en chimpansee. Ze hebben een groot brein en worden bij de hogere primaten gerekend. De halfapen of lagere primaten zijn minder intelligent. Tot deze groep behoren de lori's, spookdiertjes, maki's, galago's en de potto (zie foto).

Bron: http://diertjevandedag.classy.be/zoogdieren/primaten/halfapen/loriachtigen/potto.htm

Apen en andere primaten hebben een groot brein en zijn snelle verstaanders. Hun ogen kijken naar voren en ze hebben sterke vingers. De vingers en tenen hebben meestal platte nagels. De meeste primaten hebben een opponeerbare duim die tegen de toppen van de andere vingers kan drukken en voorwerpen kan hanteren. Sommige hebben ook een opponeerbare grote teen. Sommige primaten hebben ook een grijpstaart.

Weet je niet wat opponeerbaar is? Lees dan zeker even dit blogpostje...

Opponeerbaar

De Baltische Zee of Oostzee

Een paar jaar terug vertelde ik je al eens iets over zeeën. Toen postte ik gewoon een kaart met een aantal namen. Dit jaar wil ik het wat grondiger aanpakken. Daarom pik ik er enkele zeeën uit en probeer ik er een aantal interessante weetjes over te vertellen. Dat is immers het opzet van Gietjes Weetjes ;).

De Oostzee of Baltische Zee is een randzee van de Atlantische Oceaan die tussen Zweden, Finland, Polen, Duitsland, Denemarken en de Baltische staten ligt.

Bron: https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/Oostzee

Een gedeelte van de Oostzee is de Finse Golf. Deze ligt tussen Finland en Estland.

Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Finse_Golf

Een ander stuk van de Oostzee is de Botnische Golf. Dit is het meest noordelijke deel van de Oostzee.

Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Botnische_Golf